Strijden en winnen

[DE | EN]

Door Uwe Sattler

Met een nieuw programma en een nieuwe leiderschapsstructuur wil de Europa-Linkse Partij de politieke uitdagingen van onze tijd het hoofd bieden. Centraal: verzet tegen bezuinigingen en militarisering

Vrede, ontwapening, sociale zekerheid, wereldwijde samenwerking in plaats van confrontatie – met dergelijke centrale eisen wil de Partij van Europees Links (EL) de komende jaren actief worden op Europees niveau en in de individuele landen. Een overeenkomstige strategie werd afgelopen weekend tijdens het inmiddels 8e partijcongres in Brussel door de bijna 300 afgevaardigden aangenomen. Ze kwamen uit 20 landen en vertegenwoordigden meer dan 40 lid-, waarnemer- en partnerpartijen van de EL. “De toekomst winnen, bezuinigingen bestrijden, militarisering stoppen”, luidde dan ook het motto van het partijcongres, waaraan naast de afgevaardigden ook vertegenwoordigers van vakbonden, niet-gouvernementele organisaties en sociale bewegingen deelnamen.

De Europese Linkse Partij is een soort overkoepelende organisatie van linkse en links-groene partijen, die op EU-niveau zelf als politieke partij erkend is en opereert. Hiertoe behoren zowel “klassieke” communistische, hervormingsgerichte als links-groene partijen en allianties met zeer uiteenlopende nationale en historisch bepaalde standpunten.

Hoewel er op bepaalde politieke en economische punten zeker verschillen bestaan, zijn de uitdagingen waarmee de partijen in hun eigen landen en op Europees niveau worden geconfronteerd, grotendeels identiek. Met name het beleid van bezuinigingen op de sociale zekerheid en de openbare dienstverlening is overal terug te vinden. EL-voorzitter Walter Baier ziet in een gesprek met “die-zukunft.eu” en „nd“ met name bewapening en militarisering als achtergrond: „De bewapeningsprogramma’s slokken enorme bedragen op, die ontbreken in de sociale sector en bij de openbare diensten, ook bij het huisvestingsbeleid.” Daarom is de strijd voor vrede en ontwapening nauw verbonden met de sociale kwestie.

De „resetknop“ in Europa indrukken

De in Brussel besloten strategie houdt hier ook rekening mee. De 13 hoofdstukken ervan variëren van de strijd voor vrede en het verzet tegen bezuinigingen en milieuvernietiging tot generatiegerechtigheid, feminisme en een „groene“ landbouw die de voedselzekerheid waarborgt. In de EU moet de „resetknop“ worden ingedrukt. Geheel in de geest van het manifest dat Altiero Spinelli en zijn antifascistische medestrijders in 1941 op het Italiaanse gevangeniseiland Ventotene opstelden, strijdt de Europese Linkse Partij vandaag „voor een EU die in staat is een werkelijk democratische unie van volkeren in Europa tot stand te brengen“.

Met deze strategie ziet Natalie Maurer de EL op het juiste pad. “Ik denk dat we met ons politieke document een zeer goede basis hebben gelegd voor het toekomstige werk”, zegt de juriste met een focus op Europa. De 27-jarige was als lid van de delegatie van Die Linke voor het eerst op een EL-partijcongres en benadrukt dat de Duitse linkse politici zeer intensief hebben meegewerkt aan alle onderwerpen van het slotdocument, moties hebben ingediend en intensief hebben deelgenomen aan het vernieuwingsproces. “Daar hoort met name ook het hoofdstuk ‘Europe press the reset button’ bij, dat de basis legt voor een vreedzaam en sociaal Europa.” De in Gießen actieve linkse politica was onder de indruk van de openheid van het debat en van het feit dat er ondanks deels uiteenlopende standpunten een gezamenlijk beleidsdocument tot stand is gekomen. “Natuurlijk is de strategie zeer uitgebreid, maar er loopt een rode draad door alle hoofdstukken. En dat is nu juist het streven: het leven van alle mensen verbeteren, zowel binnen als buiten Europa.” Nu komt het erop aan de politieke doelstellingen en strategieën intensiever en efficiënter te communiceren. “Europa” is immers niet alleen een thema bij de EU-verkiezingen, maar bepaalt voor een groot deel – vaak onbewust – het dagelijks leven van mensen, of het nu gaat om arbeidsrechten, migratie of sociale kwesties. „Als wij als Duitse linkse beweging actie voeren tegen onbetaalbare huurprijzen, moeten we natuurlijk ook nadenken over hoe we dat kunnen koppelen aan de huisvestingscampagne van de Europese Linkse Partij”, geeft Maurer als voorbeeld.

Het is voor haar belangrijk, zegt Maurer, dat links in Europa solidair optreedt, ook buiten het continent. Aspecten van de mondiale politiek speelden inderdaad een grotere rol dan tijdens eerdere partijcongressen van de EL. De bedreiging van Latijns-Amerikaanse landen, met name Cuba, door de VS komt evenzeer aan de orde als de genocide in Gaza, de oorlog in Soedan en Jemen, de situatie van de mensen in Iran – met name de vrouwen – of in de Koerdische gebieden. “Ons anti-imperialisme vraagt om een Europese Unie die een evenwichtige en bemiddelende rol in de wereld speelt in plaats van haar eigen imperiale wil op te leggen”, luidt de Brusselse strategie. Maar ook met acties voor Cuba en voor Gaza – inclusief wapperende vlaggen en spreekkoren ter ondersteuning van de aangevallen respectievelijk bedreigde volkeren – lieten de afgevaardigden in de ware zin van het woord hun gezicht zien.

Structurele vernieuwing

Een centraal punt op het congres in Brussel was bovendien de structurele vernieuwing van de EL. Naast meningsverschillen over de Russische oorlog in Oekraïne en het standpunt ten aanzien van de NAVO had de kritiek op de leiderschapsstructuren en besluitvormingsmechanismen twee jaar geleden geleid tot de oprichting van een tweede Europese linkse „overkoepelende organisatie“, de European Left Alliance (ELA). Een aantal voormalige lidpartijen van de EL maakt deel uit van de ELA.

Tegen de achtergrond van de kritiek had de EL een hervormingsproces in gang gezet, dat nu in besluiten is omgezet. Ook het bestuur van de EL is vernieuwd. Baier blijft weliswaar de enige voorzitter, maar hij krijgt ondersteuning van een college van vicevoorzitters, bestaande uit twee vrouwen en één man. Er is besloten dat er op de volgende algemene vergadering over een jaar een daadwerkelijk dubbel leiderschap moet worden gevormd, bestaande uit een vrouw en een man. Hun “macht” zal in de toekomst echter beperkt zijn: met een statutenwijziging is de gehele leiderschapsstructuur van de EL hervormd. In de toekomst zal de alliantie collectief worden geleid door een bestuur bestaande uit vertegenwoordigers van de aangesloten partijen; het voorzitterschap maakt deel uit van dit orgaan.

Het probleem blijft de zichtbaarheid

Het probleem dat ook met een vernieuwde strategie en een administratieve hervorming van de Europese Linkse Partij blijft bestaan, is echter haar gebrek aan zichtbaarheid – een tekortkoming waar de alliantie al sinds haar oprichting in 2004 mee worstelt. Er waren weliswaar opvallende acties, zoals die onder het motto „Peace is our Victory” voor vrede in Oekraïne of de door Maurer genoemde, sinds vorig jaar lopende huisvestingscampagne voor betaalbare woningen. De afgevaardigde van Die Linke ziet hier zeker ruimte voor verbetering; er zijn immers goede ideeën en benaderingen in de individuele landen die op Europees niveau moeten worden gekoppeld: “Wij als afgevaardigden nemen deze opdracht uit Brussel natuurlijk mee naar huis en zullen deze kwesties bijvoorbeeld ook inbrengen in het lopende programmadebat van de Duitse Linkse Partij. Want het is toch duidelijk dat problemen als militarisering of bezuinigingen op de sociale zekerheid niet alleen op nationaal niveau kunnen worden opgelost”, benadrukt Natalie Maurer.

Een stap naar meer zichtbaarheid was zeker het openbare evenement op zaterdagavond, waar niet alleen de strategie werd gepresenteerd, maar ook talrijke vooraanstaande gasten het woord voerden – van Peter Mertens van de Belgische Arbeiderspartij PVDA-PTB tot de medevoorzitter van de Amerikaanse Democratische Socialisten Megan Romer en de Britse linkse politicus Jeremy Corbyn. Janina Böttger, lid van de Bondsdag voor Die Linke, wees erop dat het beleid van sociale bezuinigingen de extreemrechtse partijen rechtstreeks in de kaart speelt. Dat was tegelijkertijd een waarschuwing en een oproep tot actie: in haar deelstaat Saksen-Anhalt ligt de AfD momenteel ver voorop in de peilingen.

Hier zijn enkele foto-impressies van het 8e EL-congres