Guinee keert terug naar de democratische weg

Op 28 december 2025 wordt in de West-Afrikaanse staat Guinee (Conakry) een nieuwe president gekozen. Daarmee komt een einde aan de bijna vijf jaar durende periode waarin Mamady Doumbouya, die door het leger was benoemd, aan het hoofd van het land stond.

Door Jürgen Klute

Toen de president van Guinee, Alpha Condé, op 5 september 2021 door een elite-militaire eenheid uit zijn ambt werd gezet, veroorzaakte dat grote bezorgdheid in de internationale gemeenschap, terwijl het maatschappelijk middenveld in Guinee eerder opgelucht was, zoals de Duitse krant “taz” op 6 september 2021. Condé werd in 2010 voor het eerst tot president gekozen bij de eerste vrije verkiezingen in Guinee. Hij is lid van de RPG (Rassemblement du Peuple de Guinée), een sociaaldemocratische partij. Tijdens zijn tweede ambtstermijn vertoonde de toen 83-jarige Condé autoritaire trekjes. In 2020 had hij een grondwetswijziging doorgevoerd die hem in staat zou stellen om zich kandidaat te stellen voor een derde ambtstermijn. De grondwetswijziging en het voornemen om zich opnieuw kandidaat te stellen leidden in oktober 2020 tot protesten waarbij tientallen doden vielen.

Na de afzetting van Alpha Condé nam Mamady Doumbouya de functie van staatspresident over en installeerde hij een overgangsregering onder premier Bah Oury.

Na een reeks hervormingen in de afgelopen jaren wil Guinee nu terugkeren naar democratische regels. Daarom zijn er voor 28 december 2025 democratische verkiezingen voor het ambt van staatspresident gepland.

Tijdens een persconferentie in de PressClub Brussels hebben Francesco Rizzo (Consultant International), Ibrahima Camara (Chargé des Affaires) en Aly Doumbouya (L’ambassade de Guinée à Bruxelles) de komende verkiezingen op 28 december toegelicht.

De vertegenwoordigers benadrukten dat sinds het begin van de overgangsperiode de stabilisatie van de staatsstructuren centraal stond, evenals de voorbereiding van een transparant verkiezingsproces. De concrete voorbereiding van dit verkiezingsproces vergde aanzienlijke administratieve en organisatorische inspanningen – van het bijwerken van de kiezerslijsten en het opleiden van het verkiezingspersoneel tot het opzetten van logistieke randvoorwaarden. Zowel de regering als de maatschappelijke actoren hebben herhaaldelijk benadrukt dat een geloofwaardig, transparant en vreedzaam verloop van de verkiezingen voor hen de hoogste prioriteit heeft.

In september 2025 werd door een referendum een nieuwe grondwet aangenomen, legde Ibrahim Camara verder uit, die de weg vrijmaakte voor de presidentsverkiezingen eind december. Met een decreet van 13 november 2025 werden de kiezers officieel opgeroepen om te gaan stemmen. Alle Guineeërs in ballingschap wereldwijd hebben het recht om aan de verkiezingen deel te nemen en worden opgeroepen om dat ook te doen, benadrukte Aly Doumbouya. In de Europese Unie wonen naar schatting meer dan 100.000 mensen met de Guinese nationaliteit, waarvan 25.435 in Duitsland (volgens informatie van de Duitse regering van juli 2024), meer dan 35.000 in Frankrijk en iets meer dan 18.000 in België.

Het motiveren van hun in Europa wonende landgenoten om aan de verkiezingen deel te nemen, was een centraal doel van deze persconferentie, zoals Francesco Rizzo uitlegde. Stemmen is mogelijk in de ambassades van de betreffende landen en in sommige landen ook in de consulaten.

Het Hooggerechtshof van Guinee heeft de volgende kandidaten officieel toegelaten tot de presidentsverkiezingen: Mamady Doumbouya – huidige interim-president, kandidaat als onafhankelijke; Faya Lansana Millimouno – voorzitter van het Liberal Bloc (oppositiepartij); Makalé Camara; Ibrahima Abe Sylla; Abdoulaye Kourouma; Mohamed Nabé; Elhadj Bouna Keïta; Mohamed Chérif Tounkara.

Aan deze presidentsverkiezingen zijn verwachtingen en hoop verbonden om de overgang naar een democratisch gelegitimeerde regering te voltooien. Daarmee gepaard gaat het verlangen naar stabiliteit, rechtsstaat en internationale erkenning.

Camara benadrukte dat door gereguleerde, transparante verkiezingen het vertrouwen van de bevolking in staatsinstellingen en democratie moet worden versterkt. Hij ziet dit als een basisvoorwaarde voor duurzame ontwikkeling, economische stabiliteit en nationale verzoening. De komende weken zijn volgens hem cruciaal om het democratische proces in Guinee verder te consolideren, de politieke participatie te verbreden en de staatsinstellingen duurzaam te stabiliseren.

Voor Rizzo speelt de internationale gemeenschap een centrale rol bij de ondersteuning van dit belangrijke proces: talrijke staten en organisaties, aldus Rizzo, bieden technische en logistieke hulp, onder meer door verkiezingswaarneming, expertise op het gebied van verkiezingsbeheer en ondersteuning van de bewustwording van het maatschappelijk middenveld. Dit draagt in belangrijke mate bij aan het versterken van het vertrouwen in het verloop van de verkiezingen.
Bovendien bevordert de diplomatieke begeleiding de dialoog tussen nationale actoren en internationale partners, wat van groot belang is voor de stabiliteit en transparantie.

De presidentsverkiezingen bieden Guinee belangrijke perspectieven, zoals de consolidatie van een betrouwbaar, op de rechtsstaat gebaseerd bestuur, de versterking van de institutionele controle en het creëren van een stabieler kader voor economische ontwikkeling en internationale samenwerking

Toch zijn er ook aanzienlijke uitdagingen, aldus Rizzo, zoals het waarborgen van de neutraliteit van de kiescommissie en de veiligheidstroepen, het omgaan met mogelijke spanningen tijdens de verkiezingscampagne en na de bekendmaking van de resultaten, en het bevorderen van een politiek klimaat dat de vreedzame erkenning van de verkiezingsuitslag bevordert.

Tot slot benadrukte Camara dat de huidige regering herhaaldelijk heeft benadrukt dat zij streeft naar een inclusief, vreedzaam en transparant proces.