Europalinke: »We moeten onze successen op Europees niveau brengen«

[DE | EN]

Walter Baier, voorzitter van de Europees Linkse Partij, over kansen en uitdagingen voor progressieve politiek in Europa

Interview door Uwe Sattler (17-04-2026)

Uwe Sattler: Dit weekend komt het congres van de Europees Linkse Partij bijeen in Brussel. Voor welke politieke uitdagingen staan de linkse en progressieve krachten in Europa?

Walter Baier: We brengen de uitdagingen die we willen aangaan terug tot twee punten: enerzijds de strijd tegen de militarisering van de Europese Unie en wereldwijd. Dus de strijd voor vrede en voor een collectieve Europese veiligheidsstructuur, wat het beëindigen van de oorlog in Oekraïne en het afwijzen van het bewapeningsprogramma van de EU omvat. En dat leidt eigenlijk direct naar het tweede aandachtspunt, namelijk de verdediging van de sociale en economische belangen van de werkende mensen in Europa. Want de bewapeningsprogramma’s slokken enorme bedragen op, die ontbreken in de sociale sector en bij de openbare diensten, ook bij het huisvestingsbeleid. Vanuit deze basis zullen we de strijd voeren tegen radicaal rechts, dat in heel Europa in opmars is. We zeggen ook tegen de regerende sociaaldemocraten en conservatieven: Zorg ervoor dat mensen fatsoenlijke, goedbetaalde banen hebben, dat er betaalbare woonruimte is, dat er algemeen toegankelijke openbare diensten zijn! Dat ontneemt de demagogie van radicaal rechts de grond onder de voeten. Deze samenhangende vragen willen we ons op het congres stellen.

US: Profiteert extreemrechts van het bezuinigingsbeleid, zowel op Europees niveau als in de nationale staten?

WB: Dat is precies zo. Ik heb een paar dagen geleden een oudere dame ontmoet die een spoedoperatie nodig had en in het ziekenhuis te horen kreeg dat ze daar een half jaar op moest wachten. Deze ervaring van, zeg maar, achtergesteld worden en ook van vernedering, van het niet erkennen van de waardigheid en de rechten van mensen, in combinatie met de angst voor de toekomst, dat is de voedingsbodem voor radicaal rechts. Om het duidelijk te zeggen: de strijd tegen radicaal rechts richt zich tegen hun haatzaaiende taal, het anti-islamitische racisme en antisemitisme, tegen vrouwenverachting – het is een strijd om fatsoen en cultuur. Maar die strijd wordt alleen gewonnen als ook de levensomstandigheden van de mensen verbeteren, als ze gerespecteerd worden en geen angst hoeven te hebben voor de toekomst, die van henzelf en die van hun dierbaren.

US: Dit jaar bestaat het Manifest van Ventotene voor een vreedzaam en socialistisch Europa 85 jaar. Is de droom van de antifascist Altiero Spinelli en zijn medestrijders vandaag de dag voorbij?

WB: Nee, want de verscherping van de sociale en politieke tegenstellingen, die velen angst inboezemt, is ook een uitdaging en een kans. We zien immers dat successen mogelijk zijn. Neem de progressieve regering in Spanje, waarin onze zusterpartij Izquierda Unida deelneemt: een minimuminkomen, het terugdringen van onzekere arbeidsverhoudingen, het versterken van de koopkracht, om maar een paar voorbeelden te noemen van wat er is doorgevoerd. En onlangs de legalisering van 500.000 migranten. Op EU-niveau is er het succes van het burgerinitiatief voor het recht op abortus, “My Voice, My Choice”. Onze aangesloten partijen zijn niet vergeten hoe ze moeten winnen. Waar ze met een duidelijke agenda en strijdlustig elan optreden, is veel mogelijk. Ook hier in Oostenrijk, waar in juni gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden in Graz en de KPÖ de kans heeft om het burgemeesterschap te verdedigen. We moeten de successen naar het Europese niveau tillen, dan is de visie van Ventotene nog lang niet voorbij. Integendeel.

US: De genoemde successen zijn vooral nationale successen van linkse en progressieve krachten in de afzonderlijke landen. Welk aandeel heeft de Europese Linkse daarin?

WB: Elke strijd in de landen is ook een Europese strijd. Neem bijvoorbeeld het huisvestingsprobleem. Niet alleen omdat het letterlijk alle staten betreft. Terwijl er bespaard wordt op sociale woningbouw, worden er door de Europese Commissie honderden miljarden euro’s uitgetrokken voor bewapening. Daartegen moeten we op Europees niveau mobiliseren. Europa is een arena van politieke strijd, en het vermogen van de linkse partijen om zich hier te coördineren maakt deel uit van de politieke machtsverhoudingen. Rechts coördineert zich. Wij moeten ons eveneens coördineren, en we moeten daarin beter worden.

US: Daar zal het tijdens het partijcongres dit weekend in Brussel om gaan. Er moet niet alleen een nieuw bestuur worden gekozen, maar ook een strategie voor de komende jaren worden aangenomen. Wat zijn de kernpunten daarvan?

WB: We zullen overeenstemming bereiken over een gezamenlijke strategie waarin de strijd tegen de bewapeningsplannen en tegen de uitbreiding van de NAVO centraal staat. En ten tweede de materiële belangenbehartiging van de werkende bevolking. We hebben ook een vrij uitgebreid herstructureringsprogramma op de agenda staan. De rechtstreekse verkiezing van de politieke leiding, waarin we een meerderheid van vrouwen zullen hebben. We willen de organen stroomlijnen en besluitvormingsprocessen versnellen, zodat de partij transnationale campagnes kan organiseren. We zullen binnen de EL blijven streven naar een maximale politieke consensus. Maar we willen niet dat het streven naar consensus wordt opgevat als een vetorecht, wat erop neerkomt dat één enkele partij de besluitvorming in zijn geheel kan blokkeren.

US: Een gevolg van de kritiek op de structuren van de EL was de oprichting van de European Left Alliance als tweede linkse “koepelorganisatie”. Wordt er gestreefd naar samenwerking tussen de twee grote linkse partijfamilies?

WB: Ik beschouw de splitsing van links als een vergissing. Gezien de opmars van radicaal rechts hebben we samenwerking, dialoog en eenheid nodig. Maar aan de andere kant bekijk ik dit ook pragmatisch. Als de eenheid van de antikapitalistische linkse beweging niet binnen één enkele partij tot stand kan worden gebracht, dan moet dit slagen door de samenwerking van de twee bestaande Europese partijen. Met andere woorden: we zullen doorgaan met het nemen van initiatieven voor gezamenlijke actie van de twee partijen.

US: Het opzetten van netwerken, niet alleen tussen linkse partijen maar ook met andere progressieve krachten, is een belangrijke taak. Het European Forum in december in Berlijn biedt daar zeker een gelegenheid voor. Wat verwacht u van dit forum?

WB: Dat is echt een belangrijke bijeenkomst. En ik ben erg blij dat De Linke in Duitsland het op zich heeft genomen om het organisatorische en politieke kader voor dit evenement te creëren. Ten eerste hoop ik dat de linkse partijen, de hele familie, op het forum aanwezig zullen zijn. En ten tweede hoop ik dat er ook een dialoog tot stand komt met de andere progressieve partijen, de Groenen, de sociaaldemocraten, evenals met de vakbonden en de sociale bewegingen. We hebben daar vooruitgang geboekt. Dat blijkt overigens ook uit ons partijcongres dit weekend, waar een breed spectrum van linkse en vakbondsorganisaties en sociale bewegingen aanwezig zal zijn.