“Een mooi en bemoedigend begin van een Europese vredesbeweging”

Door Jürgen Klute

„Welfare, not warfare“ (Welvaart, geen oorlog) – onder dit motto vond op 14 juni in Brussel een internationale demonstratie plaats tegen de EU-plannen voor een nieuwe bewapening als reactie op de Russische aanval op Oekraïne en de onvoorspelbaarheid van de VS onder president Donald Trump.

De oproep tot deze demonstratie ging uit van het verbond “Europese Beweging tegen de herbewapening van Europa” (European movement against ReArm Europe). Linkse partijen, klimaatinitiatieven en vakbonden uit heel wat Europese landen hadden gehoor gegeven aan de oproep. Uit België namen verschillende klimaatgroepen, solidariteitsgroepen voor Palestina, Iraanse oppositiegroepen, de socialistische Belgische vakbondsfederatie FGTB-ABVV, werknemers uit de gezondheidszorg en de PVDA-PTB deel. Van de Vlaamse Groenen was hun voorzitter Aimen Horch aanwezig. De voorzitter van de Europese Linkse Partij (Party of the European Left – EL), Walter Baier, was eveneens aanwezig. Muziekgroepen zorgden voor een ontspannen sfeer. Volgens Baier hebben organisaties en vertegenwoordigers uit minstens 14 landen deelgenomen aan de protestmars – waaronder België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Spanje, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Rusland, Turkije en Oekraïne.

Foto: Hanna Penzer

Volgens het Instagram-account van de Belgische partij PVDA-PTB namen ongeveer 12.000 mensen deel aan de betoging, volgens de Brusselse politie ongeveer 3.000, wat naar het oordeel van de auteur van dit artikel een aanzienlijke onderschatting is.

Met deze demonstratie wil de alliantie “Europese Beweging tegen de herbewapening van Europa” zich verzetten tegen de naar haar mening onverantwoorde militarisering van de Europese samenlevingen en tegen de plannen van de Europese Unie om nog eens 800 miljard euro aan wapens uit te geven.

Dit geld, zo stellen de organisatoren, wordt onttrokken aan de sectoren sociale zaken, gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid, vredesbevordering, internationale samenwerking, duurzame energietransitie en klimaatrechtvaardigheid. In plaats van in de militarisering van de samenleving moet het geld worden geïnvesteerd in gezondheidszorg, onderwijs, menswaardig werk, klimaattransitie, sociale bescherming en conflictpreventie. Op de talrijke spandoeken en posters van de demonstranten waren deze eisen in verschillende talen te lezen.

Aan het einde van de demonstratie was er op de Place Jean Rey, vlakbij het Huis van de Europese Geschiedenis in het Leopoldpark, een klein concert van het „Brussels Brecht Eislerkoor“.

Foto: Hanna Penzer

Vanaf 18.00 uur had het verbond “Europese Beweging tegen de herbewapening van Europa” een bijeenkomst georganiseerd voor opiniemakers en vertegenwoordigers van organisaties in de “Koninklijke Bibliotheek van België” in het centrum van Brussel. Volgens Walter Baier namen hieraan ook vertegenwoordigers van de vredesbeweging uit Oekraïne en Rusland deel, evenals vertegenwoordigers uit Roemenië.

Walter Baiaer; Foto: J. Klute

Zoals Baier verder uiteenzette, zijn er voor 2026 verdere Europese acties gepland. Er zal onder andere een tegentop plaatsvinden tegen de NAVO-top op 7 en 8 juli in Ankara. Voor 20 november staat een Europese scholierenstaking tegen de militarisering op het programma, op 21 en 22 november zouden verdere acties op nationaal niveau volgen.

Tegenover EuropaBlog beschreef Baier de demonstratie en de daaropvolgende bijeenkomst als een „mooi en bemoedigend begin van een Europese vredesbeweging. Er was een goede samenwerking tussen de oudere generatie van het Sociaal Forum en de jonge generatie.”

De eisen van de demonstranten krijgen ook steun vanuit de academische wereld. Koert Debeuf, hoogleraar internationale betrekkingen aan de ULB in Brussel, heeft onlangs een boek gepubliceerd met de titel “Hoe een nieuwe Wereldoorlog voorkomen – 5 Inzichten om het Tij te keren”, waarin hij de huidige situatie vergelijkt met die in de jaren voorafgaand aan de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Volgens Debeuf zijn er vandaag de dag vergelijkbare factoren waarneembaar die destijds al tot de twee wereldoorlogen hebben geleid: deglobalisering, toenemende nationalisering en een explosieve stijging van de defensie-uitgaven. Daarom pleit ook Debeuf voor een onmiddellijke stopzetting van de huidige defensie-uitgaven. In plaats daarvan stelt hij de oprichting voor van een Europees defensieleger, dat volgens hem structureel efficiënter is en met aanzienlijk minder dan de huidige 3,3 miljoen soldaten van de 27 afzonderlijke legers van de EU-lidstaten zou kunnen volstaan. Daarmee zouden, aldus Debeuf, de defensie-uitgaven zelfs aanzienlijk kunnen worden verlaagd. In aanvulling hierop stelt hij, in navolging van het voorstel van de Canadese premier Mark Carney op de veiligheidsconferentie van München in januari 2026, voor dat de EU een nauwe mondiale samenwerking met democratische rechtsstaten tot stand brengt.

Foto: Hanna Penzer